Ngoài đậu nành thì còn nhiều loại hạt làm sữa được, và chúng chia thành hai nhóm rõ: nhóm phải nấu và nhóm chỉ cần xay lọc. Biết loại nào thuộc nhóm nào thì tiết kiệm được nhiều thời gian — sữa hạt điều chỉ mất năm phút còn sữa gạo thì phải nấu. Bài này nói cả hai nhóm, và nói cách làm sinh tố thành bữa sáng đủ no chứ không chỉ là ly nước trái cây.
Nhóm chỉ cần xay và lọc
Hạt điều là loại dễ nhất. Ngâm bốn giờ rồi xay.
Hạt điều xay mịn nên có khi không cần lọc. Tiết kiệm một bước.
Tỷ lệ một phần hạt bốn phần nước. Điều chỉnh theo độ đậm.
Hạnh nhân thì phải lọc. Bã nhiều hơn.
Ngâm hạnh nhân tám giờ. Rồi bóc vỏ nếu muốn sữa trắng.
Mè đen rang trước khi xay. Mùi thơm hơn hẳn.
Sữa mè đen rất đậm. Pha loãng hơn các loại khác.
Hạt bí và hạt hướng dương cũng làm được. Rang nhẹ trước.
Dừa nạo xay với nước ấm. Cho sữa dừa loãng.
Lọc qua túi vải mịn. Vắt kỹ.
Thêm chút muối rất nhỏ. Vị nổi lên rõ.
Thêm chà là hoặc mật cho ngọt. Xay cùng.
Nhóm này uống được ngay. Không cần nấu.
Nhóm xay lọc mất chừng mười phút nếu đã ngâm. Đó là lý do nó hợp cho buổi sáng — ngâm hạt từ tối rồi sáng chỉ việc xay, khác hẳn nhóm phải nấu.
Nhóm phải nấu
Sữa đậu nành phải nấu kỹ. Đã nói ở bài trước.
Sữa gạo phải nấu. Gạo sống không uống được.
Nấu gạo thành cháo loãng rồi xay. Và lọc.
Gạo lứt cho sữa đậm và thơm hơn. Rang gạo trước khi nấu.
Sữa đậu xanh và đậu đỏ cũng phải nấu. Ninh mềm rồi xay.
Sữa bắp nấu rồi xay. Rất ngọt tự nhiên.
Giữ lại lõi bắp khi nấu. Nó cho ngọt.
Sữa khoai lang hoặc bí đỏ. Hấp rồi xay với nước.
Sữa yến mạch thì không nên xay lâu. Nó thành nhớt.
Xay yến mạch với nước lạnh trong ba mươi giây. Rồi lọc ngay.
Không đun sữa yến mạch. Nó đặc và nhớt.
Nhóm nấu thì làm mẻ lớn. Vì mất công hơn.
Trữ lạnh hai tới ba ngày. Như sữa đậu nành.
Sữa yến mạch là ngoại lệ hay làm hỏng. Nó không nấu và cũng không xay lâu — sai một trong hai thì ra một ly nhớt, và đó là lỗi phổ biến nhất trong nhóm sữa hạt.
Sinh tố đủ no cho bữa sáng
Sinh tố trái cây không thì mau đói. Nó chỉ có đường và nước.
Thêm một nguồn đạm là bắt buộc. Nếu coi nó là bữa sáng.
Bơ đậu phộng hoặc bơ hạt. Một thìa.
Đậu hũ non xay cùng. Không đổi vị mà cho đạm.
Sữa đậu nành thay nước. Cách đơn giản nhất.
Yến mạch sống xay cùng. Cho tinh bột và no lâu.
Hạt chia hoặc hạt lanh xay. Chúng cũng làm sánh.
Chuối đông làm nền đặc. Cắt khúc rồi đông từ tối.
Chuối đông cho sinh tố đặc mà không cần đá. Đá làm loãng.
Xoài, dứa, bơ đều dùng được. Bơ cho sinh tố rất ngậy.
Rau bina hoặc cải bó xôi. Một nắm nhỏ không đổi vị mấy.
Cacao không đường cho hướng khác. Với chuối và bơ đậu phộng.
Rắc hạt lên trên khi ăn bằng thìa. Cho giòn.
Sinh tố thành bữa sáng khi có đủ ba phần. Trái cây cho ngọt, hạt hoặc bơ hạt cho đạm và béo, yến mạch cho tinh bột — thiếu hai phần sau thì nó chỉ là đồ uống.
Trữ và chuẩn bị trước
Sữa hạt trữ lạnh hai tới ba ngày. Chai thủy tinh kín.
Lắc trước khi uống. Nó tách lớp.
Ngửi trước nếu để sang ngày thứ ba. Mùi chua là bỏ.
Ngâm hạt từ tối cho mẻ sáng. Hoặc ngâm sẵn rồi đông.
Hạt đã ngâm đông được một tháng. Xay thẳng không cần rã.
Chuẩn bị túi sinh tố từ tối. Trái cây cắt sẵn cho vào túi rồi đông.
Sáng đổ túi vào máy với sữa. Xay ba mươi giây.
Làm năm túi cho cả tuần. Một buổi mười lăm phút.
Ghi nhãn từng túi. Loại trái cây và ngày.
Sinh tố nên uống ngay. Để lâu thì tách và mất tươi.
Không trữ sinh tố qua đêm. Chất lượng xuống rõ.
Rửa máy ngay sau khi xay. Bã khô rất khó rửa.
Tráng máy bằng nước là rửa được nửa. Rồi mới rửa kỹ.
Túi sinh tố đông sẵn là cách làm bữa sáng nhanh nhất trong cả site này. Từ lúc mở tủ tới lúc uống chưa tới hai phút, và nó vẫn đủ ba phần nếu túi đã có sẵn yến mạch và hạt.
Chọn mua hay tự làm
Tự làm rẻ hơn đáng kể. Nhất là sữa đậu nành.
Tự làm thì biết rõ lượng đường. Sữa mua sẵn thường ngọt.
Nhưng tự làm mất thời gian và phải rửa máy. Tính cả khoản đó.
Sữa mua sẵn để được lâu hơn. Tiện cho tuần bận.
Đọc nhãn khi mua. Xem đường và phụ gia.
Loại không đường thì tự thêm nếu muốn. Chủ động hơn.
Một số loại có bổ sung vi chất. Đọc nhãn để biết.
Hạt điều và hạnh nhân đắt hơn đậu nành nhiều. Tính vào khi chọn.
Mỗi nấc giá làm tốt một việc khác nhau. Đậu nành cho bữa hằng ngày, hạt điều cho món cần ngậy.
Xoay giữa vài loại. Đỡ chán và đỡ tốn.
Tự làm hai loại và mua một loại. Nhịp thực tế của nhiều nhà.
Không cần ép mình tự làm hết. Bận thì mua.
Ghi lại loại nào nhà uống hết nhanh. Rồi làm loại đó.
Chuyện sữa hạt có đủ chất thay sữa bò hay không thì hỏi chuyên môn. Bài này nói cách làm và cách trữ; còn việc từng loại sữa thực vật phù hợp tới đâu với nhu cầu của mỗi người, nhất là trẻ nhỏ, thì nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
